Donar lo nom d’una entrepresa a un estadi, una sala d’espectacle o una piscina : la practica del naming s’es progressivament installada dins lo païsatge urban francés. Longtemps percebuda coma marginala o cantonada a l'espòrt professional, concernís uèi de mai en mai d’equipaments publics, incluse los finançats e gerits per de collectivitats localas.

A Montpelhièr, coma dins nombrosas metropòlis, lo naming es vengut una aisina assumida de finançament. Mas darrièr l’argument budgetari se pausa una question mai prigonda : que se passa quand lo poder economic s’inscrich durablament dins lo lengatge, los simbòls e l’espaci public ?

Qu’es aquò lo naming e perqué las collectivitats i an recors ?

Lo naming consistís a associar lo nom d’una marca o d’una entrepresa a un equipament public, en escambi d’una contribucion financièra. Aquesta contribucion pòt prene la forma d’un pagament dirècte, d’un sosten a l’esplecha o d’un partenariat mai larg incluse comunicacion e visibilitat.

Per las collectivitats, los arguments son coneguts. Lo naming es presentat coma un palfèr pragmatic permetent de :

• reduire lo còst de foncionament o d’investiment d’equipaments costoses,
• evitar una auça dels impòstes locals,
• manténer d'infrastructuras esportivas o culturalas de naut nivèl,
• atraire o fidelizar d'actors economics locals.

Dins un contèxte de contraccion de las dotacions de l’Estat e de budgets jos tension, la temptacion es fòrta. Lo naming apareis alara coma una solucion « neutra », tecnica, gaireben indolora.

Mas aquesta neutralitat es largament discutibla.

Lo naming a Montpelhièr : un fenomèn ja plan installat

Montpelhièr escapa pas a aquesta logica. Mantun equipaments emblematics de la vila e de la metropòli pòrtan uèi lo nom d’entrepresas privadas.

L'estadi de rugby del Montpelhièr Erau Rugby, proprietat de la metropòli, es aital vengut successivament GGL Stadium, puèi Septeo Stadium, al grat dels contractes de naming. Lo palais dels espòrts René-Bougnol, cau d'istòria del Montpelhièr Handball, es d'ara enlà conegut jol nom de FDI Stadium, del nom d’un grop immobiliari local. La piscina olimpica d’Antigòna es ela tanben estada rebatejada Piscina Angelotti, aquí encara en referéncia a un promotor immobiliari.

Aquests chòises son pas anodins. Concernisson d'equipaments structurants, fòrtament identitaris, que participan a l’imatge de la vila, a sa memòria collectiva e a son quotidian. Installan durablament de marcas privadas dins lo vocabulari corrent dels abitants.

La metropòli a per alhors envisatjat o explorat lo naming per d’autres equipaments, notament l'estadi de la Mosson, confirmant que s'agís pas pus d’excepcions mas d’una orientacion assumida.

Una critica politica : quand lo finançament crèa una dependéncia

La critica principala del naming pòrta pas solament sus l’estetica o la nostalgia dels ancians noms. Es d’en primièr politica.

En ligant lo finançament d’equipaments publics a d'entrepresas privadas, la collectivitat crèa una relacion de dependéncia. E mai se lo contracte es juridicament enquadrat, l’asimetria es reala : l’entrepresa se pòt retirar, renegociar, o far pression, mentre que la collectivitat resta responsabla del servici public e de l’equipament.

Aquesta dependéncia ven particularament problematica quand los actors economics concernits dispausan ja d’un pes politic o simbolic important. A Montpelhièr, las tensions recurrentas entre lo cònsol Michaël Delafosse e certans grands actors economics locals en son una illustracion.

Lo conflicte amb Mohed Altrad, patron del MHR, a l'entorn de l'estadi e de son esplecha, mòstra cossí un equipament public pòt venir un palfèr de pression. Los debats a l'entorn de la renovacion, de l’ocupacion o del finançament de l'estadi depassan largament l'espòrt : interrògan la capacitat del poder politic a decidir sens èsser contrench per d'interèsses privats.

Parièr, las relacions complèxas entre la municipalitat e lo grop Nicollin, actor economic omnipresent dins la vila (degalhs, fotbòl, immobiliari), rapèlan que la frontièra entre partenariat e vassalizacion pòt venir fosca. Quand las grandas entrepresas venon indispensablas al foncionament urban, lo rapòrt de fòrça s’invèrsa progressivament.

Lo naming s’inscrich plenament dins aquesta dinamica : materializa dins l’espaci public una ierarquia ont l’argent crompa pas solament de la visibilitat, mas tanben una forma de legitimitat simbolica.

Una privatizacion del lengatge e de l’imaginari urban

Al delà dels rapòrts de poder, lo naming pausa una question mai prigonda : la del lengatge. Nomenar, es definir çò que compta. Es inscriure dins lo quotidian de racontes, de referéncias, de valors.

Es precisament çò que poncha l’escrivan Alain Damasio, notament dins Les Furtifs. Dins son roman, las vilas son crompadas per de multinacionalas e rebatejadas : París ven París-LVMH, Lion ven Nestlé-Lyon. Çò que relèva de la ficcion extrapòla una tendéncia ja plan reala : la marchandisacion del lengatge.

Per Damasio, lo naming es pas una simpla aisina de finançament. Es un dels simptòmas del capitalisme cognitiu, que cèrca de colonizar pas solament los espacis fisics, mas tanben l’atencion, los mots, los imaginaris. Quand una piscina, un estadi o una sala de concèrt pòrta lo nom d’una entrepresa, aqueste nom ven banal, integrat, gaireben invisible — e doncas d'aitant mai poderós.

Lo filosòf Bernard Stiegler analisava aquesta dinamica coma una captacion de l’atencion e de la memòria collectiva. En daissant lo privat investir lo simbolic, la poténcia publica abandona progressivament sa capacitat a produire de sens comun.

Quina alternativa per las vilas ?

Refusar lo naming significa pas ignorar las contrenchas budgetàrias. Mas aquò supausa de pausar un chòis politic clar : lo de considerar los equipaments publics coma de bens comuns, portaires d’una istòria, d’una identitat e d’una foncion que se redusisson pas a lor rentabilitat.

D’autres modèls existisson : finançament public assumit, mutualizacion metropolitana, participacion ciutadana, o encara mecenat estrictament enquadrat e sens apropriacion del nom. Aquestas solucions son sovent mai exigentas, mai lentas, mens espectacularas. Mas presèrvan una causa essenciala : l’autonomia del poder democratic fàcia al poder economic.

A l’ora ont las eleccions municipalas de 2026 apròchan, lo naming merita d’èsser interrogat non pas coma un detalh tecnic, mas coma un chòis de societat. Darrièr un nom pausat sus una façada, es una vision de la vila que se jòga : una vila governada per sos abitants, o una vila progressivament faiçonada per aquestes que se pòdon pagar lo drech d’i daissar lor marca.